De effectiviteit van labels tegen voedingsmisinformatie op sociale media
Van supplementen en tips voor de bloedsuikerspiegel tot snelle, gezonde recepten: social media feeds staan vol met voedingsclaims die aantrekkelijk, eenvoudig en overtuigend klinken. Maar deze adviezen sluiten regelmatig niet aan bij de wetenschappelijke richtlijnen. Wanneer mensen dergelijke adviezen opvolgen, kan dit ongunstige gevolgen hebben voor hun voedingskeuzes of gezondheid. Onlangs pleitte het CDA daarom voor meer regels om de verspreiding van misinformatie tegen te gaan, zoals een verplichte hashtag #NietDeskundig of #GeenExpert voor content creators zonder aantoonbare expertise. Werken dit soort labels?
In een experiment onder 275 Nederlandse Instagramgebruikers van 18 tot 29 jaar onderzochten we de effectiviteit van twee typen labels bij een sociale media video met voedingsadvies:
- Een bronlabel: de tekst ‘geverifieerd diëtist’ werd weergegeven bij de accountnaam onder de video en op het profiel van de content creator;
- Een boodschaplabel: bij de video werd óf een factcheck weergegeven die aangaf dat de claim onjuist was, óf een waarschuwing dat de informatie mogelijk niet klopte.
De resultaten waren helder: een boodschaplabel dat de (mogelijke) onjuistheid van een specifieke boodschap zichtbaar maakt, verlaagt de geloofwaardigheid van die boodschap. Als gevolg hiervan staan mensen minder positief tegenover het gegeven voedingsadvies en zijn zij minder geneigd het advies op te volgen. Ook zijn mensen vanwege die lagere geloofwaardigheid minder geneigd de boodschap te ‘liken’ en te delen op sociale media, wat de verspreiding van misinformatie tegengaat. Een expliciete factcheck, waarin staat dat onafhankelijke factcheckers de informatie als onjuist beoordeelden, was effectiever dan een algemene waarschuwing. Een bronlabel had geen effect op de geloofwaardigheid, overtuigingskracht, of verspreiding van de boodschap.
Wat betekent dit voor jou als communicatieprofessional?
- Maak niet alleen de afzender, maar vooral de claim controleerbaar
Een badge die de expertise van een content creator weergeeft, bleek in ons onderzoek niet voldoende om attitudes, intenties of de neiging om een post te liken of delen te beïnvloeden. Een professionele titel of verificatie is dus geen garantie dat gezondheidsclaims ook als betrouwbaar worden beoordeeld. Communiceer dus niet uitsluitend wie de boodschap brengt, maar onderbouw vooral wát er wordt beweerd. Verwijs bijvoorbeeld naar wetenschappelijke richtlijnen, leg uit waarop een advies is gebaseerd en maak ruimte voor nuance waar nodig.
- Kies bij aantoonbaar onjuiste gezondheidsclaims voor een concrete correctie
Een algemene waarschuwing, zoals “deze informatie is niet geverifieerd en daarom mogelijk onjuist” lijkt effectief te zijn. Maar een claim-specifieke correctie werkt volgens ons onderzoek beter: deze geeft mensen concrete informatie om de betrouwbaarheid van een specifieke post te beoordelen. Algemene waarschuwingen zijn wellicht eenvoudiger te implementeren, maar een mogelijk nadeel hiervan is dat zij op termijn ook twijfel kunnen oproepen over betrouwbare voedingsinformatie. Een concrete toelichting bij een specifieke claim verdient daarom de voorkeur boven een generieke waarschuwing.
- Geloofwaardigheid van de boodschap is cruciaal
Uit de resultaten van ons onderzoek bleek geloofwaardigheid van de informatie de schakel tussen het boodschaplabel en de reacties van gebruikers: het label verlaagde de waargenomen geloofwaardigheid van de informatie, wat vervolgens leidde tot een negatievere houding ten opzichte van het voedingsadvies, een lagere intentie om het advies op te volgen en om de post te liken en deze te delen. Geloofwaardigheid van de inhoud blijkt dus cruciaal voor de overtuigingskracht van voedingscommunicatie op sociale media. Zorg daarom niet alleen dat content aantrekkelijk en begrijpelijk is, maar ook dat de claim geloofwaardig is.
- Zie labels als onderdeel van een bredere aanpak
Labels kunnen mensen helpen onjuiste voedingsinformatie te herkennen, maar pakken de oorzaken van misinformatie niet aan. Een effectieve aanpak vraagt daarom ook om structurele maatregelen. En omdat sociale media voor veel mensen een bron van voedingsinformatie vormen, is het minstens zo belangrijk om betrouwbare, evidence-based content beter zichtbaar te maken. Platforms kunnen hieraan bijdragen door de verspreiding van misleidende content af te remmen en betrouwbare content beter vindbaar te maken.
Kortom
Wie gezondheidscommunicatie op sociale media vormgeeft, moet verder kijken dan de expertise van de content creator. Uit dit onderzoek blijkt dat de geloofwaardigheid van de boodschap centraal staat: een specifieke factcheck kan de overtuigingskracht van onjuiste claims verminderen, doordat mensen de boodschap minder geloofwaardig vinden. Geloofwaardigheid biedt daarom een belangrijk aanknopingspunt voor professionals die betrouwbare gezondheidsinformatie op sociale media willen communiceren.
Meer weten? Dit artikel is gebaseerd op onderstaand onderzoek:
Alblas, M. C., Verhoeven, K., & Fischer, V. M. (2026). Message accuracy labels but not source verification labels affect message engagement and persuasion of nutrition-related social media content through information credibility. Scientific Reports. https://doi.org/10.1038/s41598-026-63041-w