Blog uit de wetenschap

Dit kan kunst ons leren over de waarde van een merk

Joost Verhoeven

merk

Merkwaarde heeft voor mij altijd iets magisch: waar in de middeleeuwen alchemisten geobsedeerd waren met het winnen van goud uit lood en ijzer, proberen merkmanagers waarde toe te voegen aan producten en diensten met zorgvuldig ontwikkelde merkcommunicatie. Creatievelingen transformeren eenvoudige T-shirts, sneakers, of zelfs een commoditeit als belminuten tot begeerlijke objecten, maar hoe dan? Hoe kan een beetje communicatie de waarde van merken verhogen?

Waar gaat deze blog over?

  • Een goede reputatie van een kunstenaar kan, net als een sterk merk, aanzienlijk waarde toevoegen aan een werk.
  • Deze toegevoegde waarde is niet slechts een hogere prijs: kenners kennen ook meer esthetische en artistieke waarde aan zo’n schilderij toe.
  • Waar galerieën, musea, journalisten, veilinghuizen, kunstconsultants en kunstenaars zelf de reputatie van een kunstenaar maken, is ook merkwaarde een co-productie.

 

Waarde in kunst
Deze fascinatie met waarde ervaar ik ook bij het kijken naar het BBC programma ‘Fake or Fortune’ waarin de presentatoren trachten de waarde van een kunstwerk te verveelvoudigen door de herkomst van een kunstwerk vast te stellen. Blijkt uit herkomstonderzoek, pigmentanalyse, röntgenfoto’s en tentoonstellingscatalogi dat het werk inderdaad gemaakt is door een befaamde kunstenaar, dan is het vaak tonnen waard. Wanneer het gerenommeerde veilinghuis het werk niet accepteert als authentiek, dan wordt het werk doorgaans getaxeerd op maximaal enkele duizenden euro’s. In andere woorden, de reputatie van een kunstenaar voegt enorm veel waarde toe.

De tekst loopt door onder deze video over Fake or Fortune.

Het onderzoek
Elisa Hernando, een kunsteconoom uit Madrid, en Sara Campo[1], een marketingprofessor zochten uit hoe de reputatie van een kunstenaar waarde toevoegt aan een kunstwerk. Een grote groep kunstkenners, galerie-eigenaren, curatoren, veilingmeesters, critici en verzamelaars, deden mee aan een online experiment. Deelnemers zagen foto’s van twee schilderijen. Beide werken waren ongeveer even groot, hadden een soortgelijk kleurenpalet en stijl. Het ene schilderij was geschilderd door José Manuel Broto – een Spaanse mid-career schilder – terwijl het tweede schilderij gemaakt was door de jonge – nog onbekende Spaanse artiest – Nico Munuera. In de helft van de gevallen was de naam van de schilder gegeven, in de andere helft van de gevallen werd deze informatie achtergehouden.

In de vragenlijst vroegen de onderzoekers naar: de esthetische waarde, naar hoe creatief ze het werk vonden, hoe graag ze het werk zelf zouden willen hebben en hoeveel het werk volgens hen waard zou zijn op de huidige kunstmarkt.

Naam invloed op waarde
Zonder de naam van de kunstenaar te kennen, schatten de kunstkenners de waarde van de schilderijen ongeveer even hoog. Echter, zoals je zou verwachten, kan de naam en reputatie van de kunstenaar de waarde aanzienlijk verhogen: de wetenschap dat het schilderij gemaakt werd door Broto verhoogde de waarde aanzienlijk, terwijl de naam Munuero eigenlijk niets deed met de geschatte waarde van het schilderij.

Erkenning
Waarde komt in een markt natuurlijk tot stand door de verhouding tussen vraag en aanbod, echter, er lijken nog andere actoren een rol te spelen. In het geval van kunst is waarde een co-creatie van de kunstenaar, galerieën, musea, veilinghuizen, en kunstconsultants. Wanneer een museum een werk van een kunstenaar toevoegt aan de collectie, bijvoorbeeld, verheft dit museum het werk tot ‘museale kwaliteit’. Hetzelfde geldt voor de erkenning door kunstcritici en kunstliefhebbers: de erkenning creëert, door middel van mond-tot-mond communicatie, zoveel buzz rondom een kunstenaar dat de reputatie en dus de waarde van het werk stijgt.

Reputatie invloed op waarde
De studie laat ook zien dat de esthetische beleving, de ervaren creativiteit en de algemene beoordeling hoger wordt wanneer de kunstkenner weet dat het schilderij gemaakt is door een kunstenaar met een goede reputatie. Blijkbaar verandert deze kennis over de kunstenaar ook de manier waarop deze kenners naar het schilderij kijken. Het is niet slechts zo dat de kunstkenners verwachten dat het schilderij meer op zal brengen door de reputatie van de schilder, maar ze vinden het ook daadwerkelijk een beter schilderij, ze geloven er zelf echt in! 

Wat leert kunst ons over merkwaarde?
Net als in de kunstwereld zijn het in de wereld van merken niet simpelweg de creatievelingen die waarde creëren: het is een coproductie van verschillende partijen. Natuurlijk doet de kwaliteit van het werk (een product of dienst) ertoe, maar ook kunstcritici, veilinghuizen, galeriehouders, en kopers kunnen de waarde van een schilderij opdrijven. Op dezelfde manier wordt merkwaarde opgestuwd door influencers, beroemdheden, ‘kenners’ of andere opinieleiders. Mensen kopen niet simpelweg een ‘branded’ product of dienst vanwege het sterke merk, maar ze raken er daadwerkelijk van overtuigd dat deze producten mooier, beter, en aantrekkelijker zijn.

Kortom: goede merkmanagers hebben niet de beschikking over de steen der wijzen die ze helpt om goud te maken uit oud ijzer, maar ze doorgronden wel ‘the wisdom of the crowd’.

 

Hier lees je meer over waarde van het merk. 

Joost Verhoeven is universitair docent corporate communicatie aan de Universiteit van Amsterdam, Amsterdam School of Communication Research (ASCoR).

[1]Het volledige artikel van Hernando & Campo is getiteld ‘Does the Artist’s Name Influence the Perceived Value of an Art Work?’ en verscheen in International Journal of Arts Management (2017), 19(2), 46. Je vindt het artikel hier(betaald).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

*

Voor u verder gaat even bewijzen dat u mens bent.

Typ de eerste drie letters van het alfabet (anti-spam)