In menselijke communicatie gaat het niet alleen om de inhoud maar ook om de vorm. Dat komt goed naar voren in stemgebruik: de snelheid, toonhoogte of intonatie. Zonder intonatie zouden we als een robot spreken. Hoe we onze intonatie gebruiken is bepalend voor hoe ontvangers ons beoordelen. Zinnen die eindigen met een lage intonatie wekken bijvoorbeeld vertrouwen op. Nieuw onderzoek laat zien dat intonatie ook invloed heeft op de evaluatie van de boodschap.
Waarom is dit belangrijk om te weten?
- Non-verbale communicatie, zoals communicatie via gebaren, is belangrijk bij overtuigingskracht (zie een eerdere blog over stemhoogte);
- Intonatie is het omhoog en omlaag gaan van je stem en die heeft invloed op hoe ontvangers je beoordelen;
- Bij het stellen van een vraag gaat een stem in de regel omhoog aan het einde van de zin; in andere gevallen gaat een stem in principe omlaag;
- Sprekers zouden hun intonatie kunnen aanpassen om meer effect te generen bij luisteraars;
- Nieuw onderzoek laat zien dat intonatie bepalend is in combinatie met de inhoud: de kwaliteit van de aangedragen argumenten.
Het onderzoek
Thomas Vaughan-Johnston onderzocht met collega’s uit Canada, Engeland en Spanje in drie studies hoe ontvangers variatie in intonatie in stemgebruik evalueren in overtuigende boodschappen. Hun onderzoek bouwt voort op een eerdere studie, waarin ze lieten zien dat wanneer de intonatie aan het einde van zinnen omlaag gaat, sprekers meer vertrouwen wekken dan wanneer hun intonatie aan het einde van zinnen omhoog gaat. Door dat vertrouwen zouden ontvangers gevoeliger zijn voor wat de spreker precies naar voren brengt, zoals de argumenten voor een standpunt.
Om dit te onderzoeken luisterden proefpersonen uit Canada, Engeland en Spanje naar verschillende persuasieve boodschappen. In die boodschappen stonden altijd sterke of zwakke argumenten als ondersteuning voor het standpunt van de spreker. Daarnaast was er altijd variatie in de intonatie: in de ene versie ging de stem van de spreker omlaag aan het einde van de zin; in de andere versie juist omhoog. Na het eerste experiment werd er specifiek nog gekeken naar de sterkte van de intonatie in experiment 2 (hoeveel omhoog of omlaag) en naar de intensiteit in experiment 3 (intonatieverschil bij de meeste zinnen of bij enkele zinnen).
De resultaten
- Sprekers wekken meer vertrouwen op wanneer hun zinnen eindigden met een lage in plaats van een hoge intonatie;
- Bij een lagere intonatie wordt argumentkwaliteit belangrijk: sterke argumenten zijn dan overtuigender dan zwakke argumenten;
- Dit effect treedt op ongeacht de sterkte van de intonatie (hoeveel de stem omhoog of omlaag gaat aan het einde van de zin);
- Dit effect treedt pas op als de intonatie wordt toegepast op minimaal de helft van de zinnen; bij sporadisch gebruik heeft intonatie dus geen invloed op argumentkwaliteit;
- Lage intonatie wekt weliswaar vertrouwen op, maar vraagt van de spreker wel sterke argumenten; bij zwakke argumenten valt de sprekers namelijk door de mand.
Praktische implicaties
Dit onderzoek onderstreept eerdere bevindingen dat zinnen die eindigen met een lage intonatie vertrouwen wekken bij de ontvanger. Non-verbale communicatie kan dus een stempel drukken op de overtuigingskracht van een boodschap, zoals een toespraak, een interview of een vraaggesprek bij een crisissituatie. Het gebruik van intonatie is te trainen. Sprekers die van nature omhoog gaan aan het einde van hun zinnen zouden dus baat hebben bij stemtraining. Dit onderzoek presenteert wel een addertje onder het gras. De intonatie van een spreker en de kwaliteit van diens argumenten bepalen samen het effect op de ontvanger. Door een lagere intonatie en een hoger vertrouwen speelt de kwaliteit van de argumenten van de spreker een grotere rol. Bij sterke argumenten zal dit de overtuigingskracht doen toenemen – bij zwakke argumenten juist niet. De juiste intonatie is belangrijk, maar een spreker zal dus nog steeds ook met een goed verhaal moeten komen.
Meer weten? Dit artikel is gebaseerd op onderstaand onderzoek:
Vaughan-Johnston, T. I., Guyer, J. J., Fabrigar, L. R., Lamprinakos, G., & Briñol, P. (2026). Falling vocal intonation signals speaker confidence and conditionally boosts persuasion. Personality and Social PsychologyBulletin, 52(1), 3-21. https://doi.org/10.1177/01461672241262180