Blog uit de wetenschap

SWOCC28 november 2019

Bericht voor René Froger: Hoe iemand ‘iets’ wordt

Daan Muntinga

antropomorfisme endorsers

Mensen kunnen objecten vermenselijken, maar kunnen ook mensen ontmenselijken. Recent onderzoek gebruikt een reclame-context om aan te tonen dat die twee elkaars tegenovergestelde zijn. Afhankelijk van of de consument focust op het product of degene die het aanprijst, kan de attributie van menselijkheid een reclame helpen of juist schaden. Als René Froger opticien Eyelove aanprijst, wie profiteert er dan meer: Eyelove of René? 

De tekst loopt door onder deze Eyelove reclame met René Froger.

Vermenselijken
Het iets als iemand zien (antropomorfisme) zit in ons ingebakken. Mensen kunnen vrijwel alles vermenselijken: bomen, wolken, telefoons, auto’s, maar ook merken. Voor marketeers is dat een tactische truc met strategische implicaties. Want als ze hun producten presenteren alsof ze menselijk zijn (bijvoorbeeld met een lach) of hun merken met menselijke eigenschappen laden (bijvoorbeeld met een persoonlijkheid), dan leidt dat tot structureel betere merkevaluaties.

Ontmenselijken
Mensen kunnen mensen ook objectiveren – ontmenselijken. Van mensen waarmee we ons niet identificeren (onze uit-groep) denken we bijvoorbeeld dat ze minder gevoelens hebben (‘infrahumanisation’), en van iemand die we met een dier of een machine vergelijken, vinden we dat het diegene aan typisch menselijke eigenschappen ontbreekt. Als we iemand als ‘iets’ zien, dat kan dat allerlei negatieve gevolgen hebben – bijvoorbeeld dat we minder geïnteresseerd zijn in iemand of dat we iemand harder straffen.

Dezelfde medaille
Nooit eerder was empirisch onderzocht of antropomorfisme en ontmenselijking twee kanten van dezelfde medaille zijn. Daarom zetten wetenschappers Iskra Herak, Nicolas Kervyn en Matthew Thomson een onderzoek op. In vier experimenten onderzochten ze of het zo is en welke gevolgen dat heeft, maar ook onder welke omstandigheden het plaatsvindt (totale n = 1546). De resultaten van dit onderzoek publiceerden ze onlangs in het Journal of Consumer Psychology.

Het onderzoek in het kort
In hun eerste experiment stelden Herak en collega’s de deelnemers willekeurig bloot aan één van drie experimentele condities:

a) alleen een plaatje van een merkproduct (een tafelbel)
b) alleen een plaatje van een vrouw
c) een combinatie van tafelbel en vrouw

Vervolgens werd aan de deelnemers gevraagd de reclame te evalueren en daarna om aan te geven hoe menselijk ze het product of de vrouw vonden. In onderstaande tabel staan de drie experimentele condities weergegeven.

antropomorfisme endorsers

Tabel 1. Bovenstaande stimuli werden gebruikt in de drie condities.

Uit de resultaten blijkt dat afhankelijk van waar de consument op focust (het product of de persoon), de attributie van menselijkheid een reclame kan helpen of schaden. Als een object samen met een persoon wordt afgebeeld (versus een product alleen), wordt het object als menselijker ervaren en de reclame beter geëvalueerd. Maar als een mens samen met een product wordt afgebeeld (versus een mens alleen), dan wordt dat mens als minder menselijker ervaren en de reclame ook slechter geëvalueerd.

Beroemdheid en sekse
De onderzoekers rapporteren twee aanvullende experimenten waarin ze onderzoeken wanneer ontmenselijking optreedt. Uit het tweede experiment blijkt dat de sekse van de afgebeelde persoon geen rol speelt: ontmenselijking vindt plaats ongeacht of de afgebeelde persoon een man of een vrouw is. Uit het derde experiment blijkt dat het voor ontmenselijken ook niet uitmaakt of de persoon een generiek persoon of een beroemd persoon is. Beroemdheid functioneert dus niet als een soort laag die product endorsers tegen ontmenselijking beschermt.

Pas toch op, René!
Voor elke blootstelling aan een reclame hebben mensen een eindige hoeveelheid ‘menselijkheid’ tot hun beschikking. Als een product en een persoon tegelijkertijd worden afgebeeld, zoals vaak in reclame gebeurt, dan moeten mensen de beschikbare menselijkheid verdelen over twee targets. Het aangeprezen product wordt menselijker gevonden en de reclame wordt hierdoor beter gewaardeerd, maar dit gaat ten koste van de menselijkheid van de aanprijzer. In termen van menselijkheid profiteert een merk dus meer van de associatie met de aanprijzer, dan dat de aanprijzer profiteert van de associatie met het merk.

Is Eyelove je je menselijkheid waard, René?

Daan Muntinga is voormalig universitair docent marketingcommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam en is momenteel werkzaam als strategy director bij XXS.

Het volledige artikel van Herak, Kervyn & Thomson is getiteld ‘Pairing people with products: Anthropomorphizing the object, dehumanizing the person’ en verscheen in Journal of Consumer Psychology (2019). Je vindt het artikel hier (betaald).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

*

Voor u verder gaat even bewijzen dat u mens bent.

Typ de eerste drie letters van het alfabet (anti-spam)